პაროლია: ფიდელიო. სტენლი კუბრიკის ბოლო ფილმი, „ფართოდ დახუჭული თვალები“, 1999 წელს გამოვიდა, თუმცა რეჟისორმა მისი საწყისი მასალის გადაღების უფლებები ჯერ კიდევ 1960-იან წლებში მოიპოვა. არტურ შნიცლერის 1926 წლის ნოველამ, „სიზმრის ამბავი“, კუბრიკის ფილმი შთააგონა, რომელიც ცოლ-ქმარზე (ტომ კრუზი და ნიკოლ კიდმანი) მოგვითხრობს. მათი ურთიერთობა მას შემდეგ იბზარება, რაც ისინი ერთმანეთს ეროტიკულ ფანტაზიებს უმხელენ. შნიცლერის ნოველა კარგად იყენებს მე-20 საუკუნის დასაწყისის ეპოქას: მისი გამოცემა დაემთხვა ევროპის საუკუნის მიჯნის დეკადენტურ მოძრაობას, რომელიც აფასებდა ადამიანურ ფანტაზიასა და მხატვრულ ჰედონიზმს. კუბრიკმა ნოველის ვენური გარემოება 1990-იანი წლების ნიუ-იორკში გადაიტანა, რამაც ფილმის ცენტრალურ ურთიერთობას ახალი კონტექსტი შესძინა. მაგრამ „ფართოდ დახუჭულმა თვალებმა“ — რომელიც ახლა Tubi-ზეა ხელმისაწვდომი — შნიცლერის ნოველის თემები უპრეცედენტო გზებით გაამდიდრა. მიუხედავად იმისა, რომ „ფართოდ დახუჭული თვალები“ კუბრიკის ყველაზე შემოსავლიანი ფილმი იყო სალაროებში, მისი მაყურებლის მიღება იმ დროისთვის სავალალო აღმოჩნდა: CinemaScore-ზე დამაბნეველი D- შეფასება მიიღო. ამის რამდენიმე ფაქტორი შეიძლება ყოფილიყო: კუბრიკის მოულოდნელმა სიკვდილმა, სავარაუდო საბოლოო ვერსიის კერძო ჩვენებიდან ექვსი დღის შემდეგ, გააჩინა ჭორები მისი დასრულების რეალური მდგომარეობის შესახებ, ასევე გააჩინა კითხვები რეკორდული 400-დღიანი გადაღებების შესახებ. ასევე, Warner Bros.-მა სამწუხარო გადაწყვეტილება მიიღო, რომ ფილმი ექსკლუზიურად ეროტიკულ თრილერად გაეყიდა, დაეყრდნო რა ტომ კრუზისა და ნიკოლ კიდმანის, იმ დროისთვის დაქორწინებული ვარსკვლავების, პოპულარობას. მიუხედავად იმისა, რომ „ფართოდ დახუჭული თვალები“ პროვოკაციულია, კუბრიკის ინტერპრეტაცია პარანოიდული სიცხისეული სიზმარივით ვითარდება, უარყოფს ტრადიციულ ნარატიულ სტრუქტურებს და სანაცვლოდ გვთავაზობს შფოთვის გამომწვევ დამამცირებელ რიტუალს, რომელსაც დოქტორი ბილ ჰარფორდი (კრუზი) მთელი ღამის განმავლობაში განიცდის. „სიზმრის ამბავში“ ცოლ-ქმარი ფრიდოლინი და ალბერტინა სექსუალურ ფანტაზიებს უცვლიან ერთმანეთს, პარალელურად კი აღიარებენ ეროტიკულ ცდუნებებს, რომელთა წინაშეც ქორწილიდან მოყოლებული აღმოჩნდნენ. ფრიდოლინს განსაკუთრებით აშფოთებს ეს გამოცხადება: მისი მამაკაცურობა მყიფეა და ის ვერ ახერხებს ალბერტინას სექსუალური დამოუკიდებლობის გაგებას, თუმცა თავადაც უჭირდა ერთგულების შენარჩუნება. ცოლის ფანტაზიებს ღალატად აღიქვამს და ვენის ქუჩებში დადის საკუთარი სექსუალური ცდუნებების საძიებლად, მაგრამ ყოველი მცდელობა სრული კრახით მთავრდება. ეს სიზმარის მსგავსი თავგადასავლები ნიღბების წვეულებით სრულდება, სადაც ახალგაზრდა ქალის სიკვდილი ფრიდოლინს უკან აბრუნებს დაძაბული ქორწინების რეალობაში. ზედაპირული შეხედვით, კუბრიკის ფილმი ერთგულად იმეორებს ამ ამბის ძირითად მომენტებს. მაგრამ კუბრიკი ბილსა და ელისს (კიდმანი) შორის დინამიკას ისეთი ვისცერული კლაუსტროფობიით ავსებს, რომ ის ფილმს თავიდან ბოლომდე მისდევს. რაც ქორწინების მოტყუების უხერხული შესწავლით იწყება, სწრაფად გადაიქცევა ბილის ფსიქოსექსუალური ფრუსტრაციის კადრად. ყველა ქალს, რომელსაც ის იმ ღამეს ხვდება, ირგვლივ მყოფი მამაკაცები ობიექტად ექცევიან. მათთან მისი შეხვედრები წმინდად ტრანზაქციული ხასიათისაა. სექსი ვალუტად იქცევა, რომელიც საზოგადოებრივი იერარქიის წესებს არღვევს, ბილი ქალებს აღიქვამს ან მამაკაცის სურვილების პასიურ გამტარებლად, ან მოსიყვარულე ქალბატონებად გაჭირვებაში. კუბრიკმა დისფუნქციური მიზოგინიის უკიდურესობები უკვე გამოიკვლია „მექანიკურ ფორთოხალში“, სადაც ენტონი ბერჯესის რომანის ბოლო თავი გამოტოვებულია, რათა პირქუში, ამაზრზენი დასასრული შექმნას. მაგრამ ბილის მიერ ქალების, როგორც საკუთარი სურვილების მქონე სექსუალური არსებების, გაუგებრობა შენიღბულია მცდარი მხსნელის კომპლექსით, რაც მის ოდისეას დამაბნეველ ხასიათს მატებს. „სიზმრის ამბავში“ ნიღბების წვეულება ასევე სრულიად განსხვავებულ მიზანს ემსახურება, ვიდრე კუბრიკის ფილმში გამოსახული რიტუალური მაღალი საზოგადოების ორგია. ფრიდოლინი შოკირებულია წვეულების ვულგარულობით, მაგრამ ის აქტიურად ეძებს ქალებს, რომლებიც ალბერტინას ჰგვანან. „ყველა ქალში – დამიჯერე, თუნდაც ეს ბანალურად ჟღერდეს – ყველა ქალში, რომელიც მიყვარდა მეგონა, ყოველთვის შენ გეძებდი“, – ეუბნება ფრიდოლინი ალბერტინას ერთ მომენტში, რაც კონტექსტს აძლევს მის ფსიქოსექსუალურ მიზიდულობას ცოლის მიმართ მაშინაც კი, როდესაც აქტიურად ცდილობს მის მოტყუებას. კონტრასტულად, ბილის ყოფნა რიტუალზე მხოლოდ უკონტროლო ეჭვიანობით არის განპირობებული. მას სურს შური იძიოს ელისზე მისი ფანტაზიების გამოხატვისთვის, მონაწილეობით გარყვნილ სოციალურ რიტუალში, სადაც ის არ იყო მიწვეული. სამწუხაროდ, ბილი რამდენიმე წუთში ხაფანგში ექცევა და ემუქრებიან არასასიამოვნო შეხსენებით, რომ მან დიდი ფასი უნდა გადაიხადოს შეჭრისთვის. ნიღბიანი ქალი იღებს პასუხისმგებლობას, იხდის ფასს მისი სოციალური გადაცდომისთვის. შნიცლერი ცალსახად წარმოაჩენს ფრიდოლინის მოგზაურობას, როგორც სიტყვასიტყვით სიზმარს. ალბერტინას მიერ მისი სექსუალური ფანტაზიების აღიარებით გამოწვეული შფოთვა იწვევს ამაღელვებელი, რისკებით სავსე სიზმრის სამყაროს შექმნას, რომელსაც ფრიდოლინი იყენებს თავისი ფრუსტრაციებისა და ამპარტავნების დასაძლევად. ეს შინაგანი შემოვლითი გზა აუცილებელია ფრიდოლინისთვის, რათა პირისპირ შეხვდეს თავის გაურკვევლობებს, რადგან ის საბოლოოდ ეხმარება მას ალბერტინასთან შერიგებაში „სიზმრის ამბის“ ბოლოს. კუბრიკი უფრო ორაზროვან მიდგომას იყენებს, რადგან ბილის წინაშე არსებული ბოროტი საფრთხეები რეალურ სამყაროშია ფესვგადგმული. სასახლე, სადაც რიტუალი ტარდება, მეორე დილასაც იქ არის და ბილი...